Iyi nama ihurije hamwe abayobozi barenga 2800 barimo abakuru b’ibihugu n’abayobozi b’ibigo bikomeye byo hirya no hino muri Afurika n’ahandi.

Ku munsi wa mbere, u Rwanda rwasinyanye amasezerano n’ibigo birimo Ikigo cy’Igihugu cya Bénin gishinzwe guteza imbere Ishoramari n’ibyoherezwa mu Mahanga, APIEX, Elsewedy Group, Sunrise Resorts & Cruises na Busara Advisors Inc..

Uretse ayo masezerano, hari n’andi y’ishoramari yasinywe n’Urwego rw'Ubwiteganyirize mu Rwanda (RSSB), Cleo Capital Group na Lux Collective.

Ibi ni iby’ingenzi wamenya ku masezerano yasinywe

1. Amasezerano ya RDB na Elsewedy Electric

Aya ni amasezerano y’ubufatanye yasinywe hagati ya RDB n’Ikigo Elsewedy Electric cyo mu Misiri, kizobereye mu bijyanye n’amashanyarazi.

Areba imishinga ine minini irimo gushyiraho uruganda rukora mubazi z’amazi n’amashanyarazi zikoresha ikoranabuhanga rigezweho (smart meters), ibyuma byifashishwa mu kongera umuriro mu modoka zikoresha amashanyarazi, na “transformateur” z’amashanyarazi.

Undi mushinga ni ujyanye no gushyiraho kaminuza cyangwa Ishuri Rikuru ry’imyuga n’ubumenyingiro; uwa gatatu ukaba gushyiraho icyanya cy’ubwikorezi n’ububiko (logistics hub); uwa kane ukaba gucunga no guteza imbere icyiciro cya mbere n’icya kabiri by’Icyanya cy’Inganda cya KIgali, Kigali Special Economic Zone.

Mbere y’uko iyi nama itangira, Perezida Paul Kagame yagiranye ibiganiro n’itsinda riyobowe na Ahmed Elsewedy, Perezida akaba n’Umuyobozi Mukuru wa Elsewedy Electric, byibanze ku kwagura ishoramari mu Rwanda by’umwihariko mu bijyanye n’ingufu zitangiza ibidukikije, ibikorwa remezo n’andi mahirwe y’ishoramari.

Elsewedy ni ikigo gikomeye mu gukora ibikoresha by’amashanyarazi, gifite abakozi 19.000 ndetse mu 2025 cyinjije arenga miliyari 5,7 $.

Gikorera mu bihugu 19 bitandukanye, kikagira n’inganda 34 ziri mu bihugu bya Afurika na Aziya birimo Misiri, Algeria, Ubwami bwa Arabie Saoudite, Qatar, Indonesie, Pakistan, na Tanzania. Ibikoresho by’amashanyarazi izi nganda zitunganya byoherezwa mu bihugu bigera ku 110 hirya no hino ku isi.

Aya masezerano yasinywe Urwego rw’Iterambere mu Rwanda (RDB) ruhagarariwe na Jean-Guy AFRIKA hamwe na Perezida akaba n’Umuyobozi Mukuru wa Elsewedy Group, Eng. Ahmed Elsewedy, ku ruhande rwa Elsewedy Electric.

Umuyobozi Mukuru wa RDB, Jean-Guy AFRIKA, ari kumwe na Perezida akaba n’Umuyobozi Mukuru wa Elsewedy Group, Eng. Ahmed Elsewedy
Perezida Kagame aherutse kugirana ibiganiro n’Umuyobozi Mukuru wa Elsewedy Group, Eng. Ahmed Elsewedy

2. Amasezerano na Sunrise Resorts & Cruises

Aya masezerano y’ubufatanye na Sunrise Resorts & Cruises arebana no kubaka ahantu h’ubukerarugendo (hospitality resort) ku butaka bwa hegitari 10 buri ahantu hiyubashye mu Kiyovu mu Mujyi wa Kigali no muri Kinigi mu Karere ka Musanze.

Sunrise Resorts & Cruises ni ikigo gikomeye cyo mu Misiri cyashinzwe mu 2002. Gifite amahoteli agezweho arenga 20, abarizwa ku nyanja itukura ahantu hihagazeho nka Hurghada, Sharm El Sheikh, Marsa Alam na Ain Sokhna, muri Alexandria, na Zanzibar.

Mbere y’inama ya Africa CEO Forum, Hossam El Shaer uyobora Sunrise Resorts & Cruises yagiranye ibiganiro na Perezida Kagame, byagarutse ku mahirwe y’ishoramari, by’umwihariko mu bijyanye n’ubukerarugendo no kwakira abantu.

Perezida Kagame aherutse kugirana ibiganiro na Hossam El Shaer, Umuyobozi Mukuru wa Sunrise Resorts & Cruises

3. Imbanzirizamasezerano (Heads of Terms ) ebyiri zasinywe

Aya ni amasezerano y’ibanze yasinywe, amwe ajyanye no kuzubaka uruganda rw’amashanyarazi akomoka ku mirasire y’izuba rufite ubushobozi bwa MWp ( Megawatt peak) 200 n’ibikorwaremezo byo kubika amashanyarazi muri batiri n’andi ajyanye no kubaka uruganda rutunganya amazi rufite ubushobozi bwo gutunganya metero kibe 450.000 ku munsi.

4. Amasezerano ya RDB na APIEX

RDB kandi yasinyanye amasezerano n’Ikigo gishinzwe guteza imbere ishoramari n’ibyoherezwa mu mahanga muri Benin, APIEX.

Ayo masezerano y’ubufatanye agamije gushimangira imikoranire hagati y’u Rwanda na Bénin mu guteza imbere ishoramari n’iyoherezwa mu mahanga ry’ibicuruzwa, hibandwa ku kureshya ishoramari rituruka mu mahanga (FDI) no guteza imbere ubucuruzi hagati y’ibihugu byombi.

APIEX yari ihagarariwe n’Umuyobozi Mukuru wayo, Eric Akoute.

Umuyobozi Mukuru wa RDB, Jean-Guy Afrika ari kumwe na Perezida akaba n’Umuyobozi Mukuru wa APIEX,  Eric Akoute, nyuma y’isinywa ry’amasezerano

5. Amasezerano ya RDB na Busara Advisors Inc.

Aya masezerano y’ubufatanye ashyiraho uburyo bw’imikoranire hagati ya Guverinoma y’u Rwanda, ihagarariwe na RDB, na Busara Advisors, ikigo gitanga ubujyanama gifite icyicaro muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Jean-Guy Afrika na Perezida w’Inama wa  Busara Advisors, Inc. bashyira umukono ku masezerano, Reuben E. Brigety II

Iki kigo cyari gihagarariwe na Perezida wacyo, Reuben E. BRIGETY II.

6. Amasezerano ya RSSB na Cleo Capital Group Ltd yo kugura imigabane

Ku rundi ruhande, Urwego rushinzwe Ubwiteganyirize, RSSB na Cleo Capital Group Ltd byasinye amasezerano atuma icyo kigo kigura imigabane inahindura imicungire y’igihe kizaza ya Akagera Game Lodge.

Ubusanzwe RSSB yari nyiri Akagera Game Lodge byuzuye. Iyi hoteli y’inyenyeri enye iherereye ku nkombe z’Ikiyaga Ihema, ku buryo yitegeye ubwiza bwacyo. Ni hoteli ifite ibyumba bisaga 60.

Ku ruhande rwa RSSB, aya masezerano yasinywe n’Umuyobozi Mukuru Wungirije, Louise Kanyonga, Cleo Capital Group Ltd ihagarariwe n’Umuyobozi mukuru, Eugene Nyagahene.

7. Amasezerano yo gucunga hoteli hagati ya AGL na The Lux Collective

Uretse ibijyanye n’imigabane, hanasinywe amasezerano aha ikigo The Lux Collective gucunga Akagera Game Lodge.

Mu Ukwakira 2017 nibwo RSSB na Mantis Collection yo muri Afurika y’Epfo byasinye amasezerano yo gucunga no kumenyekanisha Akagera Game Lodge mu myaka 10. Intego yari ukongera inyungu ya hoteli no guteza imbere imikorere yayo, ikanazamura izina ifite.

RSSB yatangaje ko aya masezerano mashya areba ubufatanye bufite intego, ishoramari mu bukerarugendo no kwakira abantu bijyanye na Akagera Game Lodge akaba agiye kwinjiza ku isoko ry’u Rwanda amazina akomeye mu bukerarugendo nka LUX na SALT.

Yasinywe hagati ya Perezida wa The Lux Collective, Arnaud Lagesse na Emmanuel Rugambwa, Perezida w’Inama y’Ubutegetsi ya Akagera Game Lodge.

RSSB yatangaje ko iri shoramari rigaragaza uruhare rwa RSSB nk’umushoramari w’igihe kirekire mu nzego zitandukanye, ukoresha imari mu guteza imbere no kugaragaza amahirwe y’ishoramari mu nzego zitandukanye, bityo zikabasha gukurura ishoramari ry’abikorerano gutanga inyungu z’ubucuruzi zirambye.

Yakomeje iti “Iki gikorwa kirakomeza gushimangira umwanya w’u Rwanda nk’icyerekezo gikomeye mu bukerarugendo bwo ku rwego rwo hejuru n’ishoramari, kinashyigikire intego y’igihugu yo kuba igicumbi cy’akarere mu bukerarugendo burambye kandi bwo ku rundi rwego.”

Aya masezerano ari muri gahunda yagutse yo guteza imbere ubukerarugendo hagamijwe gushyira u Rwanda mu izingiro ry’ibikorwa by’ubukerarugendo mu karere, bihuza ibyerekezo nka Pariki y’Igihugu y’Akagera, Ibirunga n’ibindi byerekezo byo muri Afurika y’Iburasirazuba.

Umuyobozi Mukuru wa Cleo Capital Group Ltd, Eugene Nyagahene n'Umuyobozi Mukuru Wungirije, Louise Kanyonga, bashyira umukono ku masezerano
The Lux Collective ni yo igiye kujya icunga Akagera Game Lodge nyuma y'aya masezerano ndetse bivugwa ko hari gahunda yo kuyivugurura ikaba ku rwego rwa hoteli y'inyenyeri eshanu